Op 6 juli 2009 heeft Paul Cornelissen zijn eindrapport aan de stadsdeeldirecteuren, de cultuurankers en aan de afdeling cultuur van de dienst OCW gepresenteerd, met daarin zijn advies voor de voortzetting van de aanpak wijkcultuur in Den Haag. Het advies vindt u hieronder;

Eindverslag Makelaar Wijkcultuur / 30 juni 2009

1. Inleiding

Van oktober 2007 tot en met juni 2009 was ik makelaar wijkcultuur in Den Haag, met als taken:
 wijkcultuur-initiatieven van bewoners(-groepen) en kunstenaars stimuleren en ondersteunen
 aandacht bij stadsdelen, instellingen en kunstenaars genereren voor de cultuur in de wijken
 een structuur ontwikkelen waarin de wijkcultuur verder tot ontplooiing gebracht kan worden

Makelaar Wijkcultuur was een tijdelijke functie, als één van de aanbevelingen in de door Raad en College van harte ondersteunde nota De Vonk die Overslaat.

In dit verslag zet ik de belangrijkste resultaten op een rijtje, ik doe een voorstel voor de voortzetting en inbedding van de functie makelaar wijkcultuur en ik sluit af met een aantal aanbevelingen.

2. Resultaten van de aanpak.

Acties en resultaten:

Netwerkbijeenkomsten per stadsdeel voor bewoners, kunstenaars en organisaties
Negen bijeenkomsten zijn gerealiseerd met veel vervolgcontacten en samenwerking tussen bewoners en kunstenaars / instellingen tot gevolg.
Gemiddelde opkomst: 80 personen.

Met bewoners en bewonersorganisaties in gesprek en aan het werk t.b.v. de wijkcultuur in hun wijk / buurt / stadsdeel Op eigen verzoek en op uitnodiging is de makelaar wijkcultuur met twintig groepen bewoners in contact getreden over de culturele ambities in hun gebied. Dit leidde tot contacten tussen bewoners, kunstenaars, instellingen en ambtenaren en tot concrete kunstprojecten.
De makelaar heeft voor acht bewoners- en wijkorganisaties op verzoek bijeenkomsten over wijkcultuur georganiseerd en geleid.

In de stadsdelen met ambtenaren het wijkcultuurbeleid vormgeven. -
In elk stadsdeel is contact en overleg geweest met de BSD-ambtenaar die cultuur in de portefeuille heeft. Met sommigen zeer intensief, met anderen éénmalig.
- Er is op ambtelijk niveau aandacht ontstaan rond cultuurbeleid op wijkniveau.
- De makelaar wijkcultuur heeft geadviseerd en begeleid bij de besteding van de stadsdeelbudgetten wijkcultuur.

Contacten met de stadsdeeldirecteuren over wijkcultuur
Met alle stadsdeeldirecteuren is contact geweest, met zes van hen meermalen. Onderwerp: wijkcultuur binnen het betreffende stadsdeel structureel aandacht geven.
De stadsdeeldirecteuren waren gastheer / -vrouw op de netwerkbijeenkomsten in hun stadsdeel.

Contacten met onderwijs over community art en wijkcultuur
- Met KABK zijn afspraken over opdrachten in de wijken gemaakt, contact met partijen in de wijken zijn gelegd. Dit leidde tot drie uitgevoerde projecten.
- Met Haagse Hogeschool CMV is gewerkt aan de minor Kunst in de Samenleving, mede op initiatief van de makelaar wijkcultuur. Dit leidde o.a. tot een goed bezochte studiedag in november 2008. Vijftig studenten volgden de minor.
- Met de opleidingen CMV van INHOLLAND en Haagse Hogeschool is intensief overleg geweest over het profiel van de CMV-er als cultuurmakelaar. De makelaar verzorgde drie gastcolleges.

Ondersteuning van kunstenaars en organisaties bij het maken van plannen voor wijkcultuur.
Met naar schatting veertig kleine en grotere initiatieven van studenten, kunstenaars en culturele organisaties is gewerkt aan de professionalisering van projectplannen. Dit leidde tot aanscherping van doelen en methoden. Gevolg: diverse projecten kwamen tot daadwerkelijke uitvoering.

Advisering van cultuurinstellingen en kunstenaars met betrekking tot nieuw publieksbereik en activiteiten in de wijken.
Met name theaters en musea in Den Haag waren zeer geïnteresseerd in de dialoog over de aanpak op wijkniveau. Veel contacten zijn tot stand gebracht tussen instellingen en wijkbewoners.
Met veel kunstenaars is gewerkt aan het wijkgericht maken van hun plannen.

Advisering van de afd. Cultuur van de dienst OCW van de Gemeente Den Haag inzake wijkcultuur en community arts.
Regelmatig was er overleg over projecten en over het beleid ten aanzien van wijkcultuur en community art. Adviezen werden gevraagd en ongevraagd verstrekt. Ook is gesproken met de adviescommissies voor de culturele projecten (1x) en de adviescommissie voor de nieuwe kunstenplanperiode (2x).

Ondersteuning en begeleiding van de cultuurankers m.b.t. hun ambities ten aanzien van wijkcultuur.
Regelmatig was er contact met de Regentes, het Koorenhuis, Pierrot en Culturalis over wat een cultuuranker kan en moet zijn. De gewenste veelvormigheid kwam steeds opnieuw ter sprake.

Expertise opdoen over wijkcultuur elders in Nederland en daarbuiten. Aansprekende voorbeelden beschikbaar stellen.
Ik nam deel aan overleggen met cultuurmakelaars, cultuurscouts en andere intermediairs, o.a. via Cultuurnetwerk NL, CoP, en Kunstfactor. Er waren werkbezoeken (Antwerpen, Enschede, Utrecht) en ontvangsten in Den Haag van delegaties uit andere steden.

Informatie verstekken over wijkcultuurprojecten en over de werkzaamheden van de makelaar wijkcultuur, voor een algemeen publiek.
De website www.wijkcultuur.nl was vanaf 1 oktober 2007 in gebruik. Ik publiceerde daar vrijwel wekelijks (tot april 2009) een verslag in de vorm van een weblog. In totaal zijn op die manier 65 korte en wat langere artikelen verschenen over wijkcultuur in Den Haag. Gemiddeld bezoek: 38 unieke bezoekers per etmaal. Er waren pieken van meer dan 130 unieke bezoekers per etmaal vlak voor en na netwerkbijeenkomsten in de stadsdelen.
Het archief met de weekverslagen is nog steeds te raadplegen.

3. En nu verder: een voedingsbodem is er al !

De inzet van de methode “makelaar wijkcultuur” in de periode oktober 2007 – juni 2009 heeft veel opgeleverd, zeker gezien het feit dat de werkzaamheden in slechts twee dagen per week en voor de gehele stad moesten worden uitgevoerd door één persoon.
Het was makkelijk om aandacht voor het thema te krijgen, op alle fronten.
Dat leidt tot de conclusies:
- In de stad Den Haag is een klimaat ontstaan waarin wijkcultuur een blijvende eigen plek en aandacht heeft bij de gevestigde cultuurinstellingen,
- Bewoners, instellingen en kunstenaars vinden de toenemende aandacht voor kunst in en vanuit de wijken een logische ontwikkeling en juichen deze toe.
- De nota “De Vonk die Overslaat” heeft weerklank en instemming gevonden.

De inbedding van de werkzaamheden van de makelaar wijkcultuur is deels gerealiseerd.
Culturele organisaties pakken het thema op en vinden hun weg na een kleine aanwijzing, anderen hebben meer aansporing en begeleiding nodig om werkelijk met de wijken aan de slag te kunnen gaan.

Culturalis profileert zich sterk als ondersteuner van wijkcultuur-projecten en blijkt in die hoedanigheid van grote waarde voor het werk van de makelaar wijkcultuur en voor de cultuurankers. Ik heb veel groepen door kunnen sturen naar de adviseurs van Culturalis die vervolgens met hen de projectplannen en subsidieverzoeken vervolmaakten.
Het is dan ook van groot belang dat de loket-functie van Culturalis behouden blijft; op die manier kunnen groepen vanuit de wijken werken aan hun kwaliteit.

Tussen de stadsdelen zijn verschillen merkbaar. BSD-ambtenaren op stadsdeelniveau zijn zeer enthousiast aan de slag gegaan met wijkcultuur als aandachtsgebied.
De netwerkbijeenkomsten leverden hen een netwerk op stedelijk en op stadsdeelniveau op. Voor vele van hen een reden om dit zelf jaarlijks te gaan organiseren. Er zijn echter ook stadsdelen waar de wijkcultuur nog niet stevig is ondergebracht bij ambtenaren.

4. Een nieuwe structuur: Cultuurmakelaars / Cultuurankers Den Haag

De wijkcultuur in Den Haag is gebaat bij continue aandacht en ondersteuning, op stadsdeelniveau. Ook moet er een stedelijk netwerk zijn om de bijzondere producties uit de wijken een podium te geven en om de gevestigde cultuurinstellingen en kunstenaars blijvend te interesseren en te verleiden om in de wijken, mét en voor bewoners, aan het werk te gaan.
Daartoe volstaat het activeren van een structuur die met de vier (en mogelijk straks acht) cultuurankers al bijna bestaat.


De reeds aangewezen vier cultuurankers zijn goed in staat én bereid om de belangrijkste functies van cultuurmakelaar te vervullen:
 Verzamel- en verspreidingspunt zijn van informatie over cultuur in het stadsdeel.
 Wijkcultuur-initiatieven van bewoners(-groepen) en kunstenaars stimuleren en ondersteunen
 Aandacht bij stadsdelen, instellingen en kunstenaars genereren voor de cultuur in de wijken
 Stedelijke instellingen en kunstenaars interesseren (“verleiden”) voor het ontwikkelen van activiteiten in de wijken. (“de wijk in”)
 Projecten en producties vanuit de wijken ook op de centrale stedelijke podia doen belanden. (“de wijk uit”)


Een schets van de taken en werkzaamheden van de cultuurankers (en hun cultuurmakelaar):
 Netwerken maken rond wijkcultuur op wijk- en stadsdeelniveau met bewoners, kunstenaars en (stedelijke) culturele instellingen, o.a. door het organiseren van netwerkbijeenkomsten
 Kunst- en cultuurprojecten die in de wijken in ontwikkeling zijn, zichtbaar maken en stimuleren / ondersteunen. Met initiatiefnemers (bewoners, kunstenaars) zoeken naar juiste locaties, professionals, financiering.
 Toeleiden van wijkcultuur-initiatieven naar ondersteuningsfuncties bij het stadsdeel (financiering), bij Culturalis (inhoudelijke en organisatorische ontwikkeling) en bij het Koorenhuis (educatie).
 Een actieve rol spelen m.b.t. talentontwikkeling en de verbinding amateur–professional, samen met o.a. Culturalis.
 Cultuurambtenaren in de stadsdelen ondersteunen, o.a. bij het formuleren van criteria voor financiële ondersteuning van wijkcultuurprojecten en bij het beoordelen van wijkcultuur-projecten.

In de vier stadsdelen waar nog geen cultuuranker is, kunnen deze aangewezen worden. Ik doe hiervoor het volgende voorstel:

a. Scheveningen: Muzee Scheveningen i.s.m. Bibliotheek Scheveningen
b. Leidschenveen – Ypenburg: Bibliotheken Leidschenveen en Ypenburg
c. Loosduinen: Bibliotheek Loosduinen / Nw. Waldeck, evt. in samenwerking met Museum Loosduinen
d. Haagse Hout: Diamant College = het nieuwe wijkpodium Mariahoeve

Toelichting op dit voorstel:
a. Muzee in Scheveningen, is samen met de bibliotheek al zeer actief op het gebied van wijkcultuur. Het museum is steeds vaker de locatie voor tal van culturele initiatieven uit Scheveningen. De bibliotheek laat werk van kunstenaars uit het stadsdeel zien. Muzee en Bibliotheken Scheveningen werken al samen aan het cultuuraanbod in hun stadsdeel.
b. De bibliotheken in Leidschenveen en Ypenburg ontwikkelen zich al in de richting van Cultuuranker.
Ze staan met bewonersgroepen (o.a. ILSY) en kunstinitiatieven in contact en organiseren voorstellingen en tentoonstellingen.
c. In Loosduinen (bibliotheken Loosduinen en Nieuw Waldeck) is er al veelvuldig contact met kunstenaars en met Museum Loosduinen.
d. In Haagse Hout is een bijzondere cultuurschool aan het ontstaan (Diamant College) die samen met het stadsdeel werkt aan de totstandkoming van een wijktheater. Er is inmiddels een coördinator aangesteld.
Met name de bibliotheken hebben ervaring opgebouwd met het makelen van cultuur, ze zijn laagdrempelig en vervullen ook op andere gebieden een centrale informatie- en makelaarsfunctie in hun stadsdeel.

Deze acht organisaties leveren (of zijn) voor hun eigen stadsdeel de cultuurmakelaar.
Ik zou het ook gewoon zo noemen. De ietwat verwarrende benaming “makelaar wijkcultuur” komt hiermee te vervallen. We spreken dan van : “Cultuurmakelaar Haagse Hout”, bijvoorbeeld.

Het cultuuranker in een stadsdeel bepaalt wie de taak van cultuurmakelaar uitvoert.
Het is interessant om eens te kijken of hier een link te leggen valt naar de nieuwe zogenaamde “combinatiefunctionarissen” voor sport & cultuur.
De cultuurankers moeten mijns inziens de komende tijd, samen met de cultuurambtenaren van hun stadsdeel en de afdeling cultuur van de dienst OCW, het model “Cultuurmakelaars Den Haag” verder ontwikkelen. Kenmerkend zal de veelvormigheid zijn, inherent aan de verschillen tussen de stadsdelen én de cultuurankers. Zij zullen oren en ogen, handen en voeten zijn voor het gemeentelijk wijkcultuurbeleid. Ook ten aanzien van de verdere plannen voor community arts zijn de cultuurmakelaars waardevolle schakels.

De genoemde acht organisaties worden al (deels) gefinancierd voor de genoemde taken.
Toch kan de keuze van het model voor “Cultuurmakelaars Den Haag” extra kosten met zich me gaan brengen. Ik adviseer dan ook om het budget dat voor “Makelaar Wijkcultuur” was gereserveerd voor 2009 te handhaven voor het verder ontwikkelen van dit model. In de periode waarin dit model verder uitgewerkt wordt, zal duidelijk worden of de reguliere financiering van de deelnemende Cultuurankers volstaat om ook de taak van Cultuurmakelaar te kunnen vervullen.
Ik heb gesprekken gevoerd met de vertegenwoordigers van de cultuurankers en andere Haagse cultuurinstellingen en individuen over de opbrengst en de gewenste voortzetting van de functie makelaar wijkcultuur.

Die gesprekken leveren het volgende beeld op:
 De vier bestaande cultuurankers zijn in staat om het cultuurmakelaarschap voor hun stadsdeel op zich te nemen, het is al deels in hun beleid opgenomen.
 De effectief gebleken netwerkbijeenkomsten zouden jaarlijks door de cultuurankers i.s.m. het desbetreffende stadsdeel kunnen worden georganiseerd.
 Een cultuuranker kan zelf bepalen of een bepaalde medewerker de specifieke taak “cultuurmakelaar” op zich neemt of dat dit integraal in het werk wordt opgenomen.

In de bijlage bij dit advies geven de vier Cultuurankers een indruk van hun taakopvatting m.b.t. de wijkcultuur. De verschillen zijn vaak gerelateerd aan de ontstaansgeschiedenis van de instelling. De Regentes bijvoorbeeld, is primair als theater ontstaan en heeft zich tevens tot cultuuranker ontwikkeld, terwijl Cultuuranker Escamp juist in het leven is geroepen als stadsdeel-gerichte instelling. Pierrot en het nieuw te openen Culturalis Theater hebben elk ook weer hun eigen geschiedenis en positie t.o.v. de wijkcultuur in hun stadsdeel.

De acht cultuurankers worden een stedelijk netwerk, met als gezamenlijk uitgevoerde taken:
 Onderlinge uitwisseling van kennis en ervaring over wijkcultuur.
 Onderlinge uitwisseling van bijzondere producties die ontstaan zijn in het de stadsdelen, zodat er een levendig circuit ontstaat.
 Een tweemaandelijks stedelijk overleg met de acht cultuurankers en de cultuurambtenaren, aangevuld met een beleidsambtenaar van de stedelijke dienst cultuur, zorgt voor de samenhang en de continuïteit van het beleid rond wijkcultuur.

5. Aanbevelingen:

Gewenste maatregelen door OCW / afd. Cultuur in samenwerking met de stadsdelen:
 Wijs gezamenlijk vier nieuwe cultuurankers aan.
 Geef de cultuurankers de gelegenheid om cultuurmakelaar voor hun stadsdeel te zijn / te worden.
 Onderzoek de mogelijkheden die de komst en financiering van de “combinatiefunctionarissen” biedt om de link te leggen naar wijkcultuur en onderwijs.
 Verhoog de wijkcultuur-budgetten bij de stadsdelen (ze zijn in 2008 bijna allemaal overschreden wegens succes. Suggestie: € 30.000,- of € 40.000,- per stadsdeel in 2010?).
 Maak met de cultuurankers afspraken over hun taken en onderlinge samenwerking.
 Onderzoeken in het eerste jaar van het stedelijk overleg in deze nieuwe constructie of de huidige middelen toereikend zijn.
 Stel in het eerste jaar vast welke specifieke opbrengsten met deze nieuwe aanpak gerealiseerd kunnen worden, naast de algemene doelen die in “De Vonk die Overslaat” zijn geformuleerd.

Overige aanbevelingen:
 Handhaaf de loketfunctie van Culturalis, voor de inhoudelijke en organisatorische ondersteuning van groepen vanuit de wijken.
 Geef de cultuurankers de ruimte om zich conform de karakteristieken en de ontwikkelingen binnen hun stadsdelen te ontwikkelen en te onderscheiden.
 Betrek de wijkcultuur ook bij grote ontwikkelingen zoals: Laakhaven (herontwikkeling Konmar-gebouw: een toekomstig cultuuranker waarin ook Pierrot onderdak vindt?) en Scheveningen Haven (plaats voor een nieuw theater aan de haven?).
 Stedelijke initiatieven zoals de manifestatie “Huilen in Den Haag” maken graag gebruik van de expertise en het netwerk van de cultuurankers. Beweeg ook andere festivals om dit netwerk te benutten en zo mee te werken aan cultuurspreiding, -educatie en -diversificatie.
 Geef om dezelfde reden de wijkcultuur een stevige en herkenbare plek in de plannen voor Den Haag Culturele Hoofdstad 2018. Wim van Krimpen / Atelier DHCH2018 doet daarvoor in zijn eindrapport een voorstel dat helemaal aansluit bij mijn bevindingen.

Paul Cornelissen, juni 2009

Bijlage: de profielen van de vier cultuurankers

Bijlage: Profielen van de vier bestaande Cultuurankers in Den Haag

1. Cultuuranker Segbroek / Theater de Regentes
2. Cultuuranker Laak / Theater Pierrot
3. Cultuuranker Centrum / Culturalis Theater
4. Cultuuranker Escamp / (werktitel) Cultuuranker Escamp


1. Cultuuranker Segbroek / Theater de Regentes

Algemeen
De Regentes heeft zich de afgelopen 10 jaar ontwikkeld tot een podium met een (rand)stedelijke (en soms zelfs landelijke) functie opgewerkt, met een kwalitatief hoogwaardige programmering en gem jaarlijks 300 culturele evenementen en 35.000 bezoekers.

De Regentes wil zich binnen de wijk Segbroek sterker profileren als plek waar je actief en passief kunt participeren aan kwalitatief hoogwaardige cultuur. Daartoe gaat zij aanvullende activiteiten opzetten, die een organisch geheel vormen met het bestaande aanbod en die passen binnen de positie in de stad en visie op de toekomst van de Regentes. Kwaliteit van de programmering op stedelijk niveau blijft hierbij de prioriteit.

Specifiek
Het versterken van het culturele bewustzijn van wijkbewoners door het vergroten van zowel de receptieve als actieve participatie aan kunst & cultuur in de Regentes (dicht bij hen in de buurt). Activiteiten:

* Het bevorderen van een actieve participatie aan de bestaande programmering van de Regentes (bewustwording / meerwaarde) door fijnmaziger en meer doel(groep) gerichte communicatie in de wijk.

* Door samenwerking met bestaande (professionele) culturele initiatieven / organisaties in de wijk wordt er een beter draagvlak gecreëerd voor de Regentes als laagdrempelige partner voor culturele initiatieven. Een speciale medewerker van De Regentes (cultuurmakelaar) draagt zorg voor passende kaders en waarborgt artistieke kwaliteit.

* Met bestaande Haagse gezelschappen / orkesten zoals het NDT en het RO wordt samenwerking aangegaan zodat ook hún aanbod in de wijk wordt gepresenteerd.

* Educatie zowel voor volwassenen als voor jeugd / jongeren:
- samenwerking met scholen in de wijk waarbij de Regentes kan ondersteunen bij het invulling geven aan de gewenste culturele vorming van de leerlingen. Zowel bij de basis –als bij de bovenbouw.
- (educatieve) randprogrammering voor jeugd / jongeren én volwassenen

IMPLEMENTATIE
Om bovenstaande te kunnen realiseren worden de volgende middelen ingezet. Hiervoor zal aanvullende financiële ondersteuning nodig zijn.

1. Cultuurmakelaar (projectsubsidie / Open podium / gerichte en persoonlijke benadering gevarieerde doelgroep in de wijk)
2. Cultuurmeesters naar de wijk brengen (NDT / RO met workshops / masterclass / inleidingen)
3. Stimulans aan Buurtpas als sterk marketing instrument
(Buurtpasgebied vergroten naar heel Segbroek ?)
4. Samenwerking aangaan met producerend gezelschap die ontwikkeling van talenten uit de wijk kan vormgeven. De eerste stappen zijn hiervoor al gezet door nauwe samenwerking met Theaterhuis Alba.
5. Aansluiting vinden bij netwerken (lokaal / regionaal/ landelijk) teneinde expertise op te bouwen op het gebied van wijkcultuur


2. Cultuuranker Laak / Theater Pierrot

Theater Pierrot vormt het culturele hart van stadsdeel Laak. Naast het programmeren van een professioneel theateraanbod, streeft Pierrot - aanvullend - naar culturele cohesie in dit stadsdeel in verandering. Om dit doel te bereiken richt Pierrot zich op:
• een uitgebalanceerde programmering die bestaat uit een combinatie van voorstellingen in, door en/of over Laak en een uitgebreid programma op het gebied van jeugdtheater.
• het vergroten van de onderlinge afstemming tussen organisaties en hun activiteiten;
• het verstrekken van informatie over het cultuuraanbod in het stadsdeel;
• het verhogen van het cultuurniveau in het stadsdeel.

Pierrot richt zich met het plan voor het cultuuranker op een bredere doelgroep dan tot die tijd gebruikelijk. De activiteiten van het cultuuranker willen niet alleen de groep van vier tot tien jaar bereiken, maar ook peuters (2-4 jaar) en iedereen boven 10 jaar oud. Pierrot wil nadrukkelijk een theater en werkplaats zijn voor de gehele bevolking van Laak.

Een cultuuranker is bij uitstek de juiste instantie om wijkbewoners te stimuleren in hun culturele ZIJN. Als uitgangspunt dienen dan in eerste instantie de medegedeelde verhalen en geschiedenissen van wijkbewoners (volwassenen, jongeren). Die verhalen en geschiedenissen zijn op zichzelf interessant. Maar om ze tot kunst te verheffen, daarbij behoort het cultuuranker haar specifieke functie te bewijzen. Met dat doel werkt het cultuuranker samen met een netwerk van professionele kunstenaars en kunstdocenten. Kunstenaars die de verhalen en geschiedenissen van bewoners in een passende theatrale vorm gieten en zo op kunstzinnige wijze overdraagbaar maken naar een publiek van mede-wijkbewoners en andere geïnteresseerden. Want mensen zijn cultuur en mensen hebben cultuur. Op deze wijze krijgt de wijkbewoner de kans de hoofdrol te spelen in zijn/haar eigen leven en in samenspel met anderen aspecten van dat leven theatraal vorm te geven.

Participatie is echter niet vanzelfsprekend voor bewoners uit de wijk LAAK. Om die participatie te vergroten heeft Pierrot begin 2009 een cultuurcoördinator aangesteld. Zij heeft als taak de wijkbewoners te stimuleren en uit te dagen. De centrale vraag daarbij is: Is het culturele aanbod passend voor de doelgroep ? De strategie om die cultuurparticipatie verder te vergroten bestaat voor Pierrot vervolgens uit de volgende stappen:

Publieksverbreding
Het kennisnemen van de wijk als geheel en daarnaast de 5 subwijken of buurten. Eigen karakter per buurt en typen bewoners in kaart brengen. Netwerk aanleggen van bestaande initiatieven als bewonerscommissies, bestuurders wijkberaad, jongerencentra, culturele verenigingen, scholen leefbaarheidcoördinatoren, etc.. Er worden verder in Pierrot wijk- en jongerendebatten belegd, waarbij men met elkaar over cultuur in discussie gaat. De uitkomsten van deze debatten worden benut om culturele vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. Momenteel is een dergelijk debat voor jongeren in voorbereiding. Er worden andere culturele instanties benaderd met wie samenwerking wordt gezocht. Zo is met het Haagse gezelschap Hekgolf een principeovereenkomst gesloten om een aantal kunstprojecten gezamenlijk uit te voeren. Denk hierbij vooral aan theater en multimediaprojecten voor en door jongeren en wijkbewoners. Met St Kosmopolis wordt samengewerkt om het jongerendebat te realiseren. Met andere Haagse cultuurankers wordt contact gezocht om mogelijk jongeren- en wijktheaterproducties met elkaar uit te wisselen.
Met wijktheatergroepen buiten Den Haag is contact gelegd om expertise uit te wisselen. (STUT Utrecht en Rotterdams Wjjktheater). Welzijnsorganisaties als stichting MOOI! En stichting BOOG helpen Pierrot met het bemiddelen in contacten met (individuele) wijkbewoners.

Publieksvernieuwing
Relatie cultuuraanbod en publiek tot stand brengen om drempels te verlagen of weg te nemen door o.a.
programmering op maat . Artistieke producties naar buiten brengen (lokatieprojecten en met een kunstonderdeel participeren op wijkfeesten) om daarna het publiek makkelijker de weg naar het theater te laten vinden om de kunst ZELF te komen opzoeken. Projecten moeten professioneel zijn. Dat wil zeggen dat er sprake moet zijn van een bewust aanleren van kennis en van de codes van kunstuitingen. De ingehuurde professioneel kunstenaar of docent moet in staat zijn eigen codes op gebied van smaak en vormgeving expliciet te maken naar wijkbewoners en moet kunnen luisteren naar de verhalen en appreciaties van (minderheids) groepen uit de wijk.
• groepsactiviteiten, straatuitnodiging en etc.
• Financiële aanmoediging. Gratis kaartjes, kortingen, voordeelpassen.

Publieksverdieping
Hierbij is het doel het verbeteren van de kwaliteit van participatie. Dit doormiddel van educatie, begeleiding en toeleiding. Educatieve werking: voorafgaand educatieve pakketten aanbieden(scholen), verzorgen van inleidingen, nagesprekken en inhoudelijke discussies. Begeleiding: welkom heten (gastheerschap), rondleiding achter de schermen, VIP-behandeling van speciale wijkbewoners/genodigden. Toeleiding via ambassadeurs, gastprogrammeurs en straatcontactpersonen, leden van bewonerscommissies.

Dirk de Bruin, directeur / Elles Pleijter, cultuurcoördinator.


3. Cultuuranker Centrum / het Culturalis Theater

Het Culturalis Theater is het cultuuranker in de krachtwijk Schilderswijk, zoals dat in de nota ‘de vonk die overslaat’ is besproken. In het Culturalis Theater wordt gewerkt aan bevordering van de cultuurparticipatie door de bewoners van de Schilderswijk in al haar diversiteit en voor jong en oud. . Het theater wordt de creatieve brandhaard van de wijk, waar bewoners, organisaties en scholen uit de buurt met hun initiatieven op het gebied van de podiumkunsten terecht kunnen.

Het Culturalis Theater is voor geheel Den Haag een huis voor de Amateurkunsten, en het theater dat zich speciaal richt op jongeren uit de hele stad en op bewoners van de Schilderswijk. Het Culturalis Theater is een werkplaats en podium voor de amateurkunstenaars waar ze kunnen experimenteren. Daar worden projecten gemaakt voor en door jongeren en andere groepen die nooit eerder zich bezig hielden met de podiumkunsten. Daar geven dansers, muzikanten en acteurs aan nieuwe ideeën vorm en ontmoeten en confronteren de verschillende groepen elkaar: een creatieve brandhaard. Voorstellingen kunnen van begin tot einde gerealiseerd worden en in het gebouw wordt er gewerkt, gerepeteerd en gespeeld.

Het Culturalis Theater is geen regulier theater waar geprogrammeerd wordt: het produceren van innovatieve projecten door amateurkunstenaars staat centraal en wordt daar getoond. Het is een theater dat sterk verbonden is met de totale Culturalis organisatie, de organisatie voor cultuurparticipatie voor heel Den Haag. Culturalis hanteert als kerntaken het scouten, begeleiden, faciliteren, promoten en presenteren van de podiumkunsten van Den Haag.. Als innovatief podium biedt het Culturalis Theater enerzijds ruimte aan nieuwe groepen en individuen, anderzijds richt het zich op artistiek inhoudelijke vernieuwing en op het verhogen van de kwaliteit van de amateurpodiumkunsten.

JV/KB Juni 2009.

4. Cultuuranker Escamp / (werktitel:) Cultuuranker Escamp

Cultuuranker Escamp is een nieuwe organisatie die in het voormalige gebouw van het Stevin College aan de Zuidlarenstraat een theater voor Escamp realiseert.

De taak van cultuuranker vatten we zo op:
- Bewoners van Escamp in contact brengen met kunst en cultuur: om van te genieten en om aan mee te doen (kennismaken / participeren)
- Bewoners van Escamp toeleiden naar culturele activiteiten en andere podia binnen en buiten Escamp (loopplankfunctie)
- Het culturele aanbod in Escamp versterken en uitbreiden
- Het culturele aanbod in Escamp zichtbaar en bekend maken
- Het gebouw Zuidlarenstraat 59 als cultureel hart van Escamp ontwikkelen
- Het onderwijs in Escamp inspireren en faciliteren op het gebied van cultuureducatie

Dat doen we als volgt:
- We realiseren een laagdrempelige en kwalitatief goede theaterprogrammering in de grote zaal
- We werken samen met Haagse theaters, gezelschappen en culturele organisaties in Den Haag die bij ons in het theater activiteiten ontwikkelen. Voorbeeld: gastprogrammering door Filmhuis Den Haag, Korzo, Festival de Betovering, etc. Met deze partners bedenken we acties om de loopplankfunctie naar andere podia te waarborgen.
- We halen kunstenaars uit diverse disciplines naar Escamp om bijzondere kunstprojecten met, van en voor bewoners te maken. We stellen daartoe drie werkplaatsen beschikbaar waar gedurende een bepaalde periode gewerkt kan worden aan een productie, voorstelling, tentoonstelling of concert. Deze vinden plaats in het theater of elders in het stadsdeel.Hiermee versterken we het culturele klimaat in Escamp.
- Met Kosmopolis en STROOM ontwikkelen we een artist-in-residence programma voor Escamp
- Met het Stadsdeel Escamp en de drie grote wooncorporaties zijn we in gesprek over toekomstige community-art projecten, onder andere EscArt of de voortzetting daarvan.
- Met de culturele ondernemers in het stadsdeel werken we aan zichtbaarheid en bekendheid, onder andere door het produceren (in 2010) van de Culturele Atlas van Escamp.
- Met het Koorenhuis, Vestia, de creatieve ondernemers en met het Koninklijk Conservatorium als partner werken we aan een cultureel hart voor Escamp op de locatie Zuidlarenstraat 59. Onder andere door het werken aan een gezamenlijke identiteit, een gastvrije uitstraling en onderlinge samenwerking, neemt Stichting Cultuuranker Escamp hierin een leidende rol.
- Met scholen in Escamp (p.o., v.o. en mbo) worden voorstellingen en projecten gepland. Scholen worden uitgenodigd / uitgedaagd om hun culturele curriculum bij ons uit te voeren.

Wat doen we tot aan de geplande opening, eind 2010 ?
- We werken aan intensieve contacten met bewoners, bewonersgroepen, (culturele) organisaties en ondernemers in Escamp en daarbuiten.
- De verbouwing van het theater en de werkplaatsen wordt thans door ons voorbereid.
- We zijn alvast begonnen met programmeren en activiteiten organiseren, voor zover de bouwkundige staat en de geplande verbouwing van het pand dat nu toelaat.
- We werken in deze periode met vele toekomstige partners concrete pannen uit, (projecten, voorstellingen, festivals), zodat we bij de oplevering van het theater een boeiend aanbod kunnen presenteren.
- Met het Koorenhuis en STROOM begeleiden we de restauratie van vier beeldbepalende kunstwerken aan en bij het gebouw.
- In Escamp nemen we het initiatief voor een aantal ontwikkelingen zoals de culturele invulling van het Escamp Festival, de Culturele Atlas van Escamp, een behoeftenonderzoek.
- We werken met nog vier podia in Den Haag ZuidWest (HPC, Openluchttheater Zuiderpark, Musicon, Bazart) aan een marketingconcept onder de titel “Uit in Zuid”.

Paul Cornelissen, juni 2009